ZONWERING

Een uitgekiende zonwering draagt bij aan het comfort van woningen, kantoren, productieruimten of zorginstellingen. Op het gebied van duurzaam bouwen is er al veel mogelijk om intelligent met de zon om te gaan, als lichtbron en warmtebron. Een belangrijke stelregel bij het reduceren van zonnewarmte is dat het effectiever is om de straling van de zon aan de buitenkant van het gebouw wordt tegengehouden dan dat de zonnestraling wel door het glas kan.

 
Vandaag de dag zijn er veel mogelijkheden op de markt om zonwering zowel mooi als functioneel te integreren in de architectuur en een volwaardig design karakter mee te geven. Maar ook eenvoudige oplossingen voor binnenzonwering en buitenzonwering behoren ook tot de mogelijkheden om ramen in bestaande gebouwen adequaat tegen de zon te beschermen.  

 
In deze themapagina komt alle buitenzonwering en binnenzonwering aan bod, zoals lamellen, jaloezieën, rolluiken, screens, luiken en panelen, zonneroosters, schermen, markiezen en zonwerende folie.

Binnenzonwering
Horizontaal toegepaste lamellen worden jaloezieën genoemd. De jaloezieën kunnen in de dag van het kozijn worden gehangen, maar ook ervoor. Er zijn meerdere lamelbreedtes op de markt, die ook afhankelijk van het materiaal van de lamellen zijn. Dat kan hout of aluminium zijn. De bovenbak, onderlat en het ladderkoord zijn in overeenstemming met de lamellen. Jaloezieën worden handmatig bediend.

 
 
 
Buitenzonwering
Buitenjaloezieën schermen de stralingswarmte bijzonder efficiënt af en kunnen door wendbare lamellen de actuele lichtverhouding aanpassen.

Voordelen:

• Bescherming tegen zonverblinding, geen last van de direct instralende zon;
• Rendement, kosten voor verlichting, verwarming en airconditioning verminderd worden (diffuus licht). Tevens is het een goede bijdrage aan het milieu;
• Uitzicht, het is eenvoudig om van de zonwering te genieten en daarbij toch vrij zicht te hebben.

 
Een nieuwe ontwikkeling zijn horizontale microjaloezieën. Deze zijn zodanig fijn uitgevoerd dat ze in de gevel van het gebouw worden geïntegreerd. Bediening van deze jaloezieën gebeurt elektronisch, al dan niet aangestuurd door de klimaatinstallatie van het gebouw. Dit type jaloezieën past in een duurzame klimaatgevel.

Rolluiken
Niets houdt de zon beter tegen dan rolluiken. Niets kan een ruimte koeler houden dan rolluiken.  Rolluiken zijn naast afsluiting, verduistering, beveiliging tegen inbraak ook een prima zonwering. De kleine ronde, afgeschuinde of vierkante kasten kunnen qua kleur aangepast worden aan de uitstraling van de architectuur.

 
Bij rolluiken is er de keus tussen inbouw of opbouw:

• Opbouwrolluiken: Een opbouwrolluik wordt voor het venster gemonteerd en past zich dus ook aan als element ter gevelvormgeving. Door de montage voor het venster kunnen er geen warmte- of geluidsbruggen ontstaan. Als beveiliging en isolatie tegen de kou heeft een opbouwrolluik betere mogelijkheden.
• Inbouwrolluiken: Een inbouwrolluik wordt op het venster gemonteerd en integreert zich daarmee naadloos in de gevel. De montage gebeurt samen met het venster en kan op die manier kostenbesparend werken. Daardoor kan de binnenkant kast ook gestuukt of afgetimmerd worden. Als zonwering en afsluiting is er geen verschil tussen op- of inbouw.

 
Nieuwste ontwikkelingen:

• Schuine rolluiken: er is een oplossing voor schuine raamvormen, het schuin aflopende rolluik;
• Dakraamrolluiken: De dakraamfuncties openen, sluiten, kantelen en de glazenwasserstand blijven behouden. Het pantser kan niet omhoog geschoven worden. Dit zorgt voor een verhoogde inbraakbeveiliging en een veilig gevoel onder het dak. Een temperatuursensor, op zonne-energie draadloze bediening en ergonomische afstandbediening vallen onder de toebehoren.

 
Belangrijke voordelen van rolluiken:

• Optimale warmte-isolatie bij gesloten rolluiken (brandstofbesparing);
• Extra geluidsisolatie bijgesloten rolluiken;
• Extra werkzame bescherming tegen inbrekers;
• Bescherming bij goed of slecht weer van houten vensters en vloeren.

 
Rolschermen, screens
Screens zijn vlakhangende buitenzonwering die hoge temperatuurstijgingen en hinderlijke zonschittering voorkomt. Ze houden de zon tegen en de warmte buiten waardoor het binnen altijd aangenaam koel is. Het transparante screendoek belemmert de inkijk naar binnen, maar het zicht naar buiten blijft grotendeels, afhankelijk van gekozen kleur en situatie, behouden. Het screen systeem bestaat uit een cassette, oprolas en het screendoek. Het screendoek is vaak verzwaard door middel van een aluminium onderlijst, deze glijdt vanuit de cassette tussen twee geleiders naar beneden. Hoe zwaarder de onderlijst en hoe stabieler de oprolas des te "strakker" het doek zal staan en zal hierdoor meer wind kunnen verdragen, waardoor ze ook in windvaste uitvoering leverbaar zijn.

 
Het doek kan van glasvezeldoek of polyesterdoek gemaakt worden en is vaak in diverse kleuren leverbaar.

 
De buis wordt aangedreven door een bandbediening, monobediening binnen of buiten  elektromotor.

 
Rolgordijnen

 
Naast het tegengaan van hinderlijk laaghangende zon zorgt het rolgordijn tevens voor beschutting en privacy.

 
Er zijn verschillende systemen in de markt om het rolgordijn eenvoudig op te trekken of neer te laten:

• Kettingbediening: het meest gangbare bedieningssysteem bij rolgordijnen is de kettingbediening. Dit zijdelings kettingmechanisme kan zowel links als rechts worden gemonteerd. Door de  compactheid van de steunen wordt de lichtinval aan de beide zijden van het rolgordijn tot een minimum beperkt;
• Veerbediening: dit bedieningssysteem wordt op de onderlat een trekkoord met een elegant trekknopje bevestigd. Verfijning van veerbediening is gevonden in het geleidelijk naar boven rollen zonder dat het trekkoord vast gehouden hoeft te worden. Er zijn restricties aan de lengte van het rolgordijn;
• Draaistang: rolgordijnen zijn eenvoudig te bedienen met een draaistang met uitklapbare handgreep. Dit systeem kan recht onder het rolgordijnsysteem worden geplaatst of 30º naar voren komen;
• Elektrisch aangestuurd: het op- en neerlaten gebeurt met een wandschakelaar, met een afstandsbediening of met een timer. Hiermee kan ook een groep rolgordijnen worden aangestuurd. 

 
Stoffen zoals linnen, wol en katoen of polyester en brandvertragend polyester zijn gangbaar als doek.

 
De volgende coatings geven extra zonwerende eigenschappen:

• Een parelmoerglans die wordt aangebracht op de stof zorgt voor een hoge reflectiegraad. Rolgordijnen met dit type stof zijn uiterst geschikt voor ruimtes met beeldschermen;
• Doeken bedekt met een aluminiumfilm zijn sterk isolerend. Deze doeken zijn naast zonwerend ook extra akoestisch en brandvertragend;
• Geplastificeerd glasvezelweefsel. Het zonlicht wordt gefilterd terwijl het zicht naar buiten behouden blijft. Het doek is ongevoelig voor warmte en brandvertragend.

Binnenzonwering
Luiken
Binnenluiken zijn vaste onderdelen die vlak voor het raam of op het kozijn worden gemonteerd. Veelal worden ze van hout gemaakt, maar bamboe is ook mogelijk. Als invulling van de luiken kunnen vaste of beweegbare lamellen houten panelen of houten latten worden toegepast.

 
Buitenzonwering
Luiken
Buitenluiken zijn vaste onderdelen die voor het raam of op het kozijn worden gemonteerd. Veelal worden ze van hout gemaakt, maar bamboe is ook mogelijk. Als invulling van de luiken kunnen vaste of beweegbare louvres, houten panelen of houten latten worden toegepast.

 
Panelen
Buitenzonwering van panelen wordt vaak verschuifbaar uitgevoerd. Rails zijn daarvoor in de gevel verwerkt, waarin of waarlangs de panelen worden verschoven. De invulling van de panelen kan textiel, vaste of beweegbare louvres van hout of aluminium worden toegepast.

 
Afhankelijk van de positie in de gevel wordt ervoor gekozen om de panelen handmatig of elektrisch te bedienen. Het is ook mogelijk om ze op het weertype te laten reageren en zelfs zonnecellen te integreren in de panelen. Hierdoor vormt het paneel een geavanceerd stuk geveltechniek en doet daar qua design ook niet voor onder. Het betekent ook een stuk integratie van deze intelligentie in de gevelopbouw en de mogelijkheid om onderhoud uit te kunnen oefenen op deze gevelonderdelen.

Buitenzonwering

 
Zonneroosters zijn vaste bouwkundige voorzieningen die als zonwering fungeren die in de architectuur van het gebouw wordt geïntegreerd. Lamellen of schoepen worden in een frame, al dan niet onder hoek, boven raamopeningen of op tussendorpels en kalven gemonteerd. De constructie moet op windbestendigheid worden uitgerekend. De vaste maat van de zonneroosters zorgen ervoor dat een laaghangende zon wel wordt doorgelaten, in die perioden van het jaar dat de zonnewarmte positief is voor de warmtehuishouding van een pand, en de hoogstaande zon met de warmste zonnestraling wordt tegengehouden. De mate waarin de zon wordt tegengehouden is ook afhankelijk van de verhouding tussen de diepte van het rooster en de hoogte van de ramen.

Schermen
Uitvalschermen:

• Het uitvalscherm wordt doorgaans gezien als het standaard zonnescherm. Het uitvalscherm beschrijft een hoek van ongeveer 45 graden en wordt in plaats gehouden door twee armen, die aan de gevel zitten en aan de voorkant van het doek van uw scherm;
• Uitvalschermen die worden toegepast op de begane grond zijn niet te passeren, door de uitstekende armen. Op hogere verdiepingen is dit geen bezwaar;
• De bediening van deze zonneschermen gebeurt manueel of elektrisch. Een extra optie is de toepassing van een zon- en windautomaat, waarbij het uitvalscherm automatisch naar beneden gaat wanneer de zon schijnt en opgehaald wordt als het te hard waait. Windvaste armen lossen dat laatste probleem ook op.
• 
  

 
Valarmschermen:

• Deze systemen combineren een verticale beweging en een uitvalbeweging en zijn daardoor geschikt voor hoge ramen waar een standaard uitvalscherm tekort schiet;
• Omdat het doek eerst verticaal langs het raam wordt geleid en daarna pas bij de tussenrol naar buiten uitvalt, is de uitval gering en wordt ook de eventuele zoninval van opzij beperkt. Daarnaast is deze constructie in veel gevallen minder gevoelig voor wind;
• De hoogte van de verticale val en van de uitval is vrij te bepalen, aangepast aan de specifieke situatie.

 
Knikarmschermen:

• Bij een knikarmscherm loopt de arm parallel aan het doek, wanneer het doek uitgezet wordt;
• Knikarmschermen zijn speciaal ontwikkeld voor situaties waar een vrije doorloop nodig is zoals bij ramen op de begane grond waaronder een doorgaand trottoir of een tuinpad is aangelegd, maar ook terrassen kunnen op deze manier van schaduw worden voorzien zonder dat de bruikbare ruimte wordt belemmerd;
• Knikarmschermen zijn verkrijgbaar in hand- en elektrische bediening. De handbediening werkt doormiddel van een oogwindwerk en de elektrische bediening met een schakelaar die op afstand te bedienen is.

 
Markiezen

 
Een markies is van oudsher een stijlvolle zonwering van doek of folie, dat gespannen op een frame een kwartcirkel vanaf de bovenkant van het raam beschrijft en waar vaak zeer bewust voor gekozen wordt. Een markies is traditioneel van hout, maar is ook vaak gemaakt van aluminium uit onderhoudsoverwegingen. Een markies is niet alleen met stof maar ook met lakfolie te maken. Er wordt dan een aluminium frame gemaakt waarover de lakfolie wordt gespannen. Deze markies is nog steeds optrekbaar en heeft dezelfde eigenschappen als een standaard uitvoering. Markiezen zijn handmatig zowel handmatig als motorisch aangedreven te bedienen.

 
De markies dient in het najaar droog te worden opgeborgen zodat hij in het voorjaar weer schoon en mooi kan worden gemonteerd.

Warmtewerende raamfolie of zonwerende folie verminderen die zonnewarmte die normaal gesproken bij onbehandeld helder glas zou binnenkomen. Er zijn folies op de markt die zonnewarmte met 80% verminderen en daarmee bijna alle UV straling tegenhouden. Gekleurde folies zijn mogelijk, maar ook kleurloze.

Enkele voordelen van zonwerende folie zijn:

• Door wering van de zonnewarmte wordt het binnen minder warm, waardoor de airco minder snel of niet aan hoeft (energiebesparing);
• Zonwerende folie is onderhoudsvrij en storingvrij.

Binnenzonwering
In de volksmond worden verticale lamellen als de ‘lamellen’ gezien en zo worden ze hier ook besproken. Lamellen hangen in een bovenrail en zijn vanwege de lengte vaak aan de onderzijde onderling met elkaar verbonden. Bediening geschiedt met een koord, waarbij de lamellen naar één zijde van het raam schuiven. Als de lamellen voor het raam hangen kun je ze ook van oriëntatie laten veranderen. De bovenrail kan zowel aan het plafond of in de dagkant van het kozijn geplaatst worden, maar ook op de muur boven het kozijn.

 
Naast kunststof lamellen zijn er ook textiel, aluminium, bamboe en houten lamellen in de handel. Textiel lamellen zijn met een weggewerkt gewicht aan de onderzijde verzwaard, zodat ze mooi recht hangen. De stoffen zijn in vele dessins verkrijgbaar en vaak ook behandeld met een stijfsel/coating.

 
Buitenzonwering
[horizontale lamellen in de vorm van luxaflex worden bij JALOEZIEËN besproken]

 
Verticale en horizontale lamellen

Producenten en bouwkundigen gebruiken de term ‘lamellen’ voor het afzonderlijke element, de lamel, en wordt zowel voor de horizontale als de verticale toepassingen gebruikt. Lamellen voor buitentoepassingen zijn vaak een bouwkundig onderdeel van de gevel en kunnen enorme afmetingen aannemen. Indien de lamellen beweegbaar worden uitgevoerd wordt de oriëntatie altijd van binnenuit automatisch aangestuurd en kan op gebruikersbehoefte of op het weertype worden afgesteld. Het is zelfs mogelijk om zonnecellen in de lamellen te integreren. Hierdoor vormt de lamel een geavanceerd stuk geveltechniek en doet daar qua design ook niet voor onder. Het betekent ook een stuk integratie van deze intelligentie in de gevelopbouw en de mogelijkheid om onderhoud uit te kunnen oefenen op deze gevelonderdelen.

NBD Themanieuwsbrief Zonwering
Verschillende leveranciers tonen hier de nieuwste product- en systeemontwikkelingen op het gebied van zonwering. 

J
Jaloezieën: horizontale lamellen.

 
L
Lamellen: binnenzonwering van verticale lamellen (volksmond); bouwkundige horizontale of verticale elementen (vakterm).

 
Luxaflex: binnenzonwering, horizontale lamellen, merknaam die productnaam is geworden.

 
M
Markies: buitenzonwering van doek of folie dat gespannen op een frame een kwartcirkel vanaf de bovenkant van het raam beschrijft.